Koszty postępowania restrukturyzacyjnego to jeden z pierwszych tematów, który interesuje przedsiębiorców rozważających ratowanie firmy przed upadłością. Wokół restrukturyzacji narosło wiele mitów, z których najczęstszy dotyczy rzekomo bardzo wysokich i nieprzewidywalnych kosztów. W rzeczywistości koszty restrukturyzacji są w dużej mierze regulowane przepisami prawa i – przy właściwym wyborze trybu postępowania – możliwe do zaplanowania już na początku procesu.
W tym artykule wyjaśniamy, ile kosztuje restrukturyzacja firmy, od czego zależą koszty restrukturyzacji oraz dlaczego dla wielu przedsiębiorców jest to rozwiązanie znacznie tańsze i bezpieczniejsze niż upadłość.
Z tego artykułu dowiesz się:
jakie są koszty restrukturyzacji firmy w poszczególnych trybach postępowania,
ile wynosi wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego,
jakie opłaty sądowe występują w restrukturyzacji,
jakie ograniczenia kosztów obowiązują mikroprzedsiębiorców,
czy restrukturyzacja rzeczywiście się opłaca.
Koszty restrukturyzacji - z czego się składają
Koszty restrukturyzacji firmy można podzielić na kilka głównych kategorii. Niezależnie od wybranego trybu postępowania, przedsiębiorca musi liczyć się z następującymi elementami:
Opłaty sądowe związane z prowadzeniem postępowania.
Wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego (nadzorcy lub zarządcy).
Wydatki postępowania, takie jak obwieszczenia, zawiadomienia wierzycieli czy organizacja zgromadzenia wierzycieli.
Dodatkowe koszty organizacyjne i doradcze, np. obsługa prawna lub finansowa.
Wysokość tych kosztów zależy przede wszystkim od rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego, skali zadłużenia oraz liczby wierzycieli.
W praktyce przedsiębiorcy często porównują koszty restrukturyzacji z kosztami upadłości, dlatego przed podjęciem decyzji warto dokładnie sprawdzić, jakie są różnice między restrukturyzacją a upadłością firmy i które rozwiązanie ma sens w danej sytuacji.
Koszty postępowania o zatwierdzenie układu
Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU), potocznie nazywane uproszczoną restrukturyzacją, jest obecnie najczęściej wybieraną formą restrukturyzacji w Polsce. Wynika to przede wszystkim z ograniczonego udziału sądu i relatywnie niskich kosztów.
W tym trybie koszty restrukturyzacji obejmują:
opłatę sądową w wysokości 1000 zł za wniosek o zatwierdzenie układu,
wynagrodzenie nadzorcy układu ustalane w umowie z doradcą restrukturyzacyjnym,
ewentualne koszty pełnomocnika oraz nadzorcy wykonania układu.
Wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego w PZU jest negocjowane indywidualnie i często obejmuje model mieszany: część stałą oraz tzw. success fee uzależnione od zatwierdzenia układu. Dzięki temu przedsiębiorca ma większą kontrolę nad kosztami restrukturyzacji.
Koszty przyspieszonego postępowania układowego i postępowania układowego
W bardziej sformalizowanych trybach restrukturyzacji, takich jak przyspieszone postępowanie układowe oraz postępowanie układowe, koszty restrukturyzacji są wyższe niż w PZU, ponieważ od początku uczestniczy w nich sąd.
Koszty obejmują:
opłatę sądową od wniosku w wysokości 1000 zł,
ewentualne opłaty za zażalenia i inne czynności procesowe,
zaliczkę na koszty postępowania,
wynagrodzenie nadzorcy sądowego ustalane przez sąd.
Wynagrodzenie nadzorcy sądowego jest regulowane ustawowo i uzależnione m.in. od liczby wierzycieli oraz sumy wierzytelności. Przepisy przewidują widełki od dwukrotności do czterdziestoczterokrotności podstawy wynagrodzenia, którą stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw ogłaszane przez GUS.
Koszty postępowania sanacyjnego
Postępowanie sanacyjne jest najbardziej rozbudowanym i jednocześnie najdroższym trybem restrukturyzacji. Stosuje się je w sytuacjach, gdy firma wymaga głębokiej restrukturyzacji operacyjnej i majątkowej.
Koszty restrukturyzacji w sanacji obejmują:
opłatę sądową od wniosku,
zaliczki na koszty postępowania,
wynagrodzenie zarządcy sanacyjnego,
koszty działań sanacyjnych, takich jak reorganizacja zatrudnienia czy sprzedaż składników majątku.
Wynagrodzenie zarządcy również ustala sąd w granicach określonych ustawą i w praktyce może wynosić od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, w zależności od skali przedsiębiorstwa.
Ograniczenia kosztów restrukturyzacji dla mikroprzedsiębiorców
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje szczególne mechanizmy ochronne dla mikroprzedsiębiorców. W postępowaniu o zatwierdzenie układu wynagrodzenie nadzorcy układu nie może przekroczyć 15 procent kwoty przeznaczonej do wypłaty wierzycielom.
Dodatkowo:
od nadwyżki powyżej 100 000 zł wynagrodzenie wynosi maksymalnie 3 procent,
od nadwyżki powyżej 500 000 zł maksymalnie 1 procent.
Jeżeli restrukturyzacja mikroprzedsiębiorcy zakończy się niepowodzeniem, wynagrodzenie nadzorcy jest ograniczone do dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez GUS.
Dodatkowe koszty, o których warto wiedzieć
Poza podstawowymi kosztami postępowania, restrukturyzacja może generować dodatkowe wydatki, takie jak:
koszty obwieszczeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym,
koszty organizacji zgromadzenia wierzycieli,
obsługa prawna i finansowa,
koszty wdrażania planu restrukturyzacyjnego.
W praktyce są to koszty wtórne, które rzadko decydują o opłacalności restrukturyzacji, ale warto je uwzględnić w planowaniu całego procesu.
Czy koszty restrukturyzacji się opłacają
Dla wielu przedsiębiorców koszty restrukturyzacji są nieporównywalnie niższe niż straty wynikające z upadłości. Restrukturyzacja pozwala:
zatrzymać egzekucje komornicze,
zredukować zadłużenie,
rozłożyć zobowiązania na raty,
zachować przedsiębiorstwo i miejsca pracy.
Statystyki pokazują, że w postępowaniach upadłościowych wierzyciele odzyskują średnio jedynie kilka do kilkunastu procent należności. W dobrze przygotowanej restrukturyzacji poziom spłaty jest znacząco wyższy, co zwiększa szanse na porozumienie z wierzycielami i dalsze funkcjonowanie firmy.
Warto pamiętać, że restrukturyzacja jest jednym z narzędzi pozwalających uniknąć upadłości firmy, pod warunkiem że przedsiębiorca zareaguje odpowiednio wcześnie i podejmie właściwe działania naprawcze.
Koszty restrukturyzacji - podsumowanie
Koszty postępowania restrukturyzacyjnego zależą od wybranego trybu, skali działalności oraz poziomu zadłużenia. W wielu przypadkach są one możliwe do precyzyjnego oszacowania już na etapie analizy sytuacji firmy.
W PF Restrukturyzacje pomagamy przedsiębiorcom realnie ocenić koszty restrukturyzacji i dobrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do ich sytuacji. Jeżeli chcesz sprawdzić, ile kosztowałaby restrukturyzacja Twojej firmy, skontaktuj się z PF Restrukturyzacje i umów się na wstępną analizę.
Koszty postępowania restrukturyzacyjnego - Q&A
Koszty restrukturyzacji firmy nie są stałe i zawsze zależą od indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy. Kluczowe znaczenie ma skala działalności, wysokość zadłużenia, liczba wierzycieli oraz wybrany tryb postępowania restrukturyzacyjnego. W praktyce koszty restrukturyzacji mogą wynosić od kilku do kilkunastu tysięcy złotych w przypadku mikro i małych firm, a w większych postępowaniach - kilkadziesiąt lub kilkaset tysięcy złotych.
Koszty restrukturyzacji obejmują przede wszystkim:
opłaty sądowe związane z otwarciem i prowadzeniem postępowania,
wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego (nadzorcy lub zarządcy),
wydatki postępowania, takie jak obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym czy koszty zgromadzenia wierzycieli,
ewentualne koszty obsługi prawnej i finansowej.
Podstawowe elementy kosztów są regulowane przepisami prawa, natomiast koszty dodatkowe zależą od zakresu wsparcia, z którego korzysta przedsiębiorca.
Co do zasady opłata sądowa od wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego wynosi 1000 zł. W toku postępowania mogą pojawić się dodatkowe opłaty, np. za złożenie zażalenia lub inne czynności procesowe. Sąd może również zobowiązać dłużnika do wpłacenia zaliczki na koszty postępowania.
Wynagrodzenie nadzorcy sądowego lub zarządcy ustalane jest przez sąd na podstawie przepisów Prawa restrukturyzacyjnego. Przy jego ustalaniu bierze się pod uwagę m.in. liczbę wierzycieli, sumę wierzytelności, rodzaj postępowania oraz zakres wykonanych czynności. Podstawą do wyliczeń jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw ogłaszane przez Prezesa GUS.
W postępowaniu o zatwierdzenie układu wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego ustalane jest w drodze umowy z dłużnikiem. Nie obowiązują tu sztywne stawki ustawowe. W praktyce wynagrodzenie zależy od stopnia skomplikowania sprawy, liczby wierzycieli i wysokości zadłużenia. Często stosowany jest model, w którym część wynagrodzenia uzależniona jest od skutecznego zatwierdzenia układu.
Tak. Prawo restrukturyzacyjne wprowadza szczególne limity kosztów dla mikroprzedsiębiorców. W postępowaniu o zatwierdzenie układu wynagrodzenie nadzorcy nie może przekroczyć 15 procent kwoty przeznaczonej do wypłaty wierzycielom. Jeżeli restrukturyzacja mikroprzedsiębiorcy zakończy się niepowodzeniem, wynagrodzenie doradcy ograniczone jest do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
W zdecydowanej większości przypadków koszty restrukturyzacji są znacznie niższe niż konsekwencje braku działań, takie jak egzekucje komornicze lub upadłość. Restrukturyzacja pozwala ograniczyć zadłużenie, rozłożyć zobowiązania w czasie i zachować przedsiębiorstwo. Dlatego dla wielu firm jest to rozwiązanie finansowo racjonalne.
Źródła:
Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2015 poz. 978 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Komunikaty Prezesa GUS dotyczące przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
Monitor Sądowy i Gospodarczy.
